|
Жалсан ДОНДОКОВ
 ЗАХА ХИЗААРГYЙ ЗАМБУУЛИН
Заха хизааргүй замбуулин…
Жэгтэйл байна даа, hанаад үзэхэдэ.
Манай алтан дэлхэй иихэдээ
Мянга, миллионойнь бишыхан хүбинь гү?
Бидэ, хүнүүд – хэд, юудбибди
Бүхы энэ замбуулин соо?
Байжал байhан тэнгэриин
Бүхы одо мүшэдтэ – байдал, ажамидарал бии гү?
Бодоод үзэхэдэ гайхалтай…
Бидэ энэ замбуулинда ори ганса гүбди:
Амисхалнай – hалхин гү?
Арюун харасамнай – наран гү?
Ухаан бодолнай – hара гү?
Урдажа байhан гол мүрэнүүд,
Ута, үргэн далай океанууд –
Улаан шуhата холбоонь гү?
Дэлхэй дүүрэн хада ууланууд,
Дандаа байгаали холбоhон – араг яhаниинь гү?
Дээрэхи хүхэ сэнхир тэнгэримнай –
Дулаасуулдаг маниие мансы – арhаниинь гү?...
Хэды олон үеын хугасаа соо
Хамгаалжал байдаг юртэмсэ
Хубилна гүш, хубилха гүш?
Хэн мэдэбэб, мүнхэ юумэн үгы!
Эдэ мэтые ухаан бодолдоо
Эрьюулэн байхада жэгтэйл даа…
Энэ асари байгаали, үе саг соо
Энээхэн наhамнай – бишыхан элhэхэн болоно ха
ХЭН УХААТАЙБ?
(Хүүгэдэй онтохон)
Урдын урда сагта hэн гэлсэдэг
Уhан голой эрьедэ, намаг соо
Умбадаг, хашхардаг хододоо
Yзэлэй муухай түхэлтэй баха байгаа ха.
Намаг соогоо жаргалтай
Наhа үеэрээ байhан аад,
Нугаhануудай хододоо хилын саана
Ниидэжэ ошодогыень хараад атаархан:
«Намайе баhа абаашалдыт» гэжэ гуйба.
Нугаhад ехээр бүдүүрхэлдэнгүй
Ногоохон, муухайшье hаань, бахые
Нэгэ бургааhанда амаарнь шагтагалаад
Ниидэбэд ха хилын саана.
Намжаа, гоёшье гээшэнь аргагүй,
Харин тиигэлдэhээр ябатарнь
Хилэн шубуун дороhоонь:
«Харыт, ямар ухаатай нугаhад бэ,
Хиигээр иигэжэ бахые дахуулха» – гэжэ
Олон ондоо хоолойгоор
Ганганалдабад ха бултадаа.
«Нугаhад ухаатай бэшэ,
би ухаатайб!» – гэжэ шашхаад,
ниидэбэ даа доошоо бахамнай…
намагай тэгэндэ пялд гэтэрээ унажа,
Yнөөхи хилэн шубуудай хүнэhэн болошобо.
* * *
Хэрэгтэ хэрэггүй газарта
Хии үгэнүүдые сэсэрүүлээд яалай,
Хэлэhэн үгэнүүдэйнгээ хэмжүүр, удха
Хододоо мэдэрэн байбал дээрэ ха.
Хилэн шубуун – цапля.
ИИМЭЛ ДАА...
(Хүүгэдэй онтохон)
Олон жэлэй саана ха, баахалдай
Ойе сахиха даргаар томилогдобо.
Орлогшонуудаар өөрынгөө дүтын нүхэд –
Оог хашхардаг элжэгэн гахай хоёр болобод.
Хамтыншье, үмсыншье ой модо хамгаалхыень,
Хамаг бүхы ажалаа ябуулхыень
Харахан үнгэтэй, ухаатайхан
Хараха янзада барагхан – туулай болобо.
Туулай, барhан, шадалаараа болоно,
Торожо унатараа гүйхэеэ оролдоно.
Теэд яахыншье аргагүй болобо,
Толгойлогшоор Винни-Пухай байгаа сагта.
Тэрэ ой мододынь хуу хюдагдажа,
Талмай, хооhон газар болошобо.
Тулюур болоhон ойн ажахы
Таража, hалажа hандарба.
«Зай, иихэдээ хэн гэмтэйб?!» гэhэн
Задарюун шанга асуудал гараба.
Залхуугаар хүдэлөөд иигээ гү, али
Золиг мэхэ байгаа гү?!
«Яндан тулюур орлогшодтой:
Нэгэниинь элжэгэн, нүгөөдэнь – гахайн байхадань
Нэгэшье ажал урагшаа ябанагүйл
Яаха байгаабиб?» – гэбэ ха баахалдай.
Харин элжэгэн, гахайтаяа хамта
Хоёр нюдэеэ сабшангүй:
«Толгой соогоо хибэдэhэтэй
Түрүүлэгшэтэй байхада хүндэл даа», -– гэлдэбэд.
Һүүлэй hүүлдэ туулайда
Һайнииень хүртөөжэ hунаагаад,
Бэшэ бултандань туулайн арhаар
Болохотой малгайнуудые үмдүүлэгдэбэ ха.
* * *
Харин хэзээб даа, урдын сагта
Хүн зондо ехэтэ hайшаагдаhан
«Ухаанhаа боложо уйдхар» гэhэн
Удха ехэтэй зүжэг табигдаhан гэлсэдэг…
|
