Наһажаал зоной найрай дүхэригhөө

Октябрь (нохой hара) тэнгэлэжэ, байгаалиин уларил хүйтөөр амисхаалжа захалба. Энэ үедэ урдань зон булта үбhэнhөө гаража зарим ядалдажа, нобшорhон айлнууд таряа хуряалгаяа hүүлдэжэ байдаг hэн гэхэ.

Гоехон субад зүүдхэлээр

Горхон сурхагтаад хононо.

Нугын хуhад лэ hүйдхэлөөр

Нюсэгэн үлөөд - голхорно.

Мүнөө таряа хуряалга тухай үгэшье хэлсэхэеэ болижо, гансал мал адууhаяа бүридхэхэhөө бэшэ ажалгүй гэхээр саг ябажа байhан үе гээ hаа, таарахал ха. Эгээл энээхэн хаhыень хэрэглээ юм гү, Дээдэ-Хэжэнгын сомоной дэргэдэхи соелой байшан соо хүн дүүрэн, Наhажаал зоной үдэрые тэмдэглэлгэн боложо байба. Эндэ нютагай гулваа Б.Ц. Бочиктоев тон богонихоноор үе сагаа тодорхойлhон үгэ хэлэжэ, мүн нэрэтэ үдэрөөрнь сугларhан ахамадаа амаршалан, баярай еhолол нээбэ. Альга ташалган нэербэ. Гэнтэ тайзан дээрэ залуу басаган бии боложо, наhатай зониие hайндэрooрнь амаршалаад, гэр бүлэдэнь зол жаргал хүсэбэ. «Энэ хэн бэ?» - гэжэ hонирхобоб. Хэжэнгын аймагай сэлеэнүүдээр байдал hуудалай таhагые даагша дарга Зинаида Гэрэлтуевна Балданова гээшэ гээд, хэлэгдэбэ. Хэжэнгын аймагай захиргаанай хэрэгые хүтэлбэрилэгшэ Анатолий Цыренович Золтоев тайзанда гаража, мүн лэ амаршалгын үгэ хэлэжэ, эршэ дэлисэтэй, энхэ элүүр ябахые үгын дээжээр үреэбэ. Зон баяраа мэдүүлэн, альга ташалган шааяба.

Газаа хүйтэбэр hэбшээн hэрьежэ, үглөөдэр газараа хүргэхэ ПОХРООБ үдэрэй буухые мэдүүлhэн шэнжэтэй hэн. Наhажаал зоной hайндэрэй похрооб үдэрые угтуулан үнгэргэгдэжэ байhаниинь, саагуураа тааруу удхатай холболдоно. Айрагай дээжэдэ амаа халаhан зарим нүхэд наhаяашье мартажархинхай:

Байшан гэрэй уняае

Доhолгожо дуулабад,

Хүлүүбэйнгээ палаанха

Хүтэлгэсэ хатарбад.

Хүнэй досоо хүлгэжэ

Хүхюун байдал оршоно –

Далита бодол hунгажа

Дам дамаа даршана.

Энэ үе соогуур нам байдал тогтоогдожо, гарай бэлэгүүд болон грамотанууд залагдажа, оршон байдалые hонирхуулан шэмэглэбэ. Баярай hүлдэ улам дээшэнь үргэжэ, баяанай хүгжэм жиигаба. Баруун хойшоо нараншье улайран тонгойжо, наhажаал зоной найршье нам тээшээ хэлбыбэ. Леоновко, Хөөрхэ, Эдэрмэг гурбанhаа уряалаар ерэhэн айлшадай hууринууд сүлөөржэ эхилбэ.

Б.Ц. Бочиктоевой хэлэhэн үгэнүүд сооhоо хэдыхэн баримтыень уншагшадтаа дамжуулха хүсэл байна. Эндэ бултыень бэшэхэ аргагүй…

Наhажаал зон гэхэ гү, юрэнхыдөө элдэб наhанай хүнүүд хойтынгоо харгы сагаалжа үргэл мүргэл хэдэг гуримтай. Элүүр энхэ ябахадаа, буян хэжэ үрдихэнь лэ шухала. «Хожом үргэл хэнэ бэзэб» гэжэ юумые хойшолуулха гээшэ, муу мажантай – алдууритай байха.

Жэшээлэн хэлэхэдэ, Эдэрмэгэй Базаржабай Цэдэн-Доржо hара бyри мянган түхэриг үргэдэг юм байна. Баhал Эдэрмэгтэ буусатай Шойдогой Цырэн-Дулма хорин табан мянган түхэриг үргөө, мүн тиихэдэ Хөөрхэhөө Содномов Солбонтон нэгэ толгой бодо үхэр үргэhэниинь, тэрэнь гуша мянганай болоо юм гээд соносхогдобо. Хушуутын дээжэ хонин эрдэни үргэhэн айлнууд олон.

Иигэжэ олоной хэhэн буянай аша туhаар эхэ бологсон зургаан зүйлэй хамаг амитан тама, бэрид, адагуусанай түрэлhөө гэтэлхын үйлэ үзэхэ хубитай байна гээшэл даа… Болохотой, бололгүй статья доогуур мааниин зургаан үзэг бэшэжэ, тэдэниие гэшхэдэhэн болохо газарнуудаар «дэбhүүлжэ» болохогүй…

Газаа гаража, тэнгэриин байдал харахадамнай, hэбшээ hалхяар hэршэгэнэн амисхаалжа, хүйтэнэй уларил мэдэрэгдэбэ.

Баян Сүмбэрэй орой дээгүүр

Баглайран үүлэд буужал байна.

Халуун ороной дууша шубууд

Хахиналдаhаар нүүжэл байна.

Хамаг сэдьхэлэй хүлгэн байдаг

Хахасалгын хаhа хэбэртэй –

Урда зүгэй жэгүүртэ нүхэд

Ушартараа… баяртай!